روایتی از رنج یک رود و حافظه یک شهر

«رودخانه‌ای زیر رودخانه» ساخته زهرا رفیعی حاصل چند سال پژوهش، مشاهده، گفت‌وگو و حضور مستمر در کنار سوژه‌ای است که صرفاً یک مسئله محیط‌زیستی نیست، بلکه بخشی از تاریخ، فرهنگ و زندگی مردم اصفهان را در خود جای داده است. این فیلم تلاش می‌کند فراتر از روایت خشک شدن زاینده‌رود، به تأثیر این رخداد بر حافظه جمعی، زیست اجتماعی و تجربه فردی انسان‌هایی بپردازد که زندگی‌شان با این رودخانه گره خورده است.

زهرا بیش از چهار سال از زندگی خود را صرف تحقیق، مشاهده، گفت‌وگو و ثبت واقعیت‌هایی کرده است که بسیاری از ما روزمره از کنار آن‌ها عبور می‌کنیم. او به تنهایی بار سنگین ساخت فیلم را بر دوش کشیده و با پشتکار، جسارت و تعهدی کم‌نظیر، موضوعی را دنبال کرده است که به تاریخ، جامعه، محیط زیست و زندگی مردم پیوند خورده است.

هنگامی که زهرا پنجره اتاقش را به سوی درختان بیرون می‌گشاید، مرز میان فیلمساز و سوژه از میان برداشته می‌شود. او دیگر صرفاً راوی رنج یک رودخانه و یک شهر نیست؛ بخشی از آن رنج را خود نیز با تمام وجود حمل می‌کند. نگاهش به بیرون، به شهری که زخم خشکیدن زاینده‌رود را بر تن دارد، به لحظه‌ای عمیقاً شخصی بدل می‌شود؛ هرچند این بخش در مواردی ممکن است برای مخاطب تا حدی گیج‌کننده باشد.

به عنوان یک زن و فیلمساز، مایلم از زهرا به خاطر این پشتکار، جسارت و استقلال در مسیر ساخت این اثر قدردانی کنم. مستندسازی بیش از هر چیز به چنین نگاه‌هایی نیاز دارد؛ نگاه‌هایی که با وجود همه دشواری‌ها، روایت‌هایی را ثبت می‌کنند که ارزش ماندگاری دارند.

5959