از غزه تا غیبت زنان؛ سیاست به نشست هیأت داوران ونیز رسید/ رئیس هیأت داوران ونیز: نمی‌توان سینما را از سیاست جدا کرد

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ورایتی، طولی نکشید که سیاست در نشست خبری هیأت داوران جشنواره فیلم ونیز امسال به موضوع اصلی تبدیل شد. در شرایطی که جنگ در غزه و اوکراین ادامه دارد و آمریکا نیز با ناآرامی‌های سیاسی روبه‌روست، از مگی جیلنهال، رئیس هیأت داوران جشنواره، پرسیده شد که آیا سینما باید سیاسی باشد یا نه.

جیلنهال با خنده گفت: «خب، پس بهتر است وارد این بحث شویم.»

کارگردان «عروس» و «دختر گمشده» در پاسخ به این پرسش، به صراحت از دیدگاه خود دفاع کرد و گفت فیلم‌ها «ذاتاً و ناگزیر سیاسی هستند».

او افزود: «خب، می‌توانیم بپرسیم وقتی جهان در وضعیت اضطراری قرار دارد، چطور ممکن است اینجا نشسته باشیم و درباره فیلم‌ها صحبت کنیم؟ برای من، پاسخ تا حدی به همدلی مربوط می‌شود. فکر می‌کنم سینما راهی برای ایجاد فرصت است تا بتوانیم در درون خودمان همدلی پیدا کنیم.»

جیلنهال تأکید کرد که هر موضوع و هر فیلمسازی باید امکان شنیده‌شدن داشته باشد. او گفت: «فکر می‌کنم می‌توانیم خودمان را به چالش بکشیم و داستان‌هایی درباره فاسدترین و منحرف‌ترین آدم‌ها بشنویم، چون این کار فرصتی برای پیدا کردن همدلی با آنها ایجاد می‌کند. من اینجا هستم، با ذهنی باز و کنجکاو.»

کنایه مگی جیلنهال به نبود کارگردانان زن

از جیلنهال همچنین درباره تعداد اندک فیلم‌های ساخته‌شده توسط زنان در بخش مسابقه امسال ونیز سؤال شد. از میان فیلم‌های حاضر در رقابت برای دریافت شیر طلایی، تنها یک فیلم ــ درام «زن ناشناخته» ساخته می ال‌طوخی، کارگردان دانمارکی-مصری ــ به طور کامل توسط یک زن کارگردانی شده است.

جیلنهال در پاسخ، با لحنی کنایه‌آمیز گفت: «فکر می‌کنم بالاخره روشن شده که مردان فیلم‌های بهتری از زنان می‌سازند.»

آلبرتو باربرا، مدیر هنری جشنواره ونیز، در واکنش گفت مستند «نازا» که توسط یووال آبراهام و ریچل سور، فیلمسازان «سرزمین دیگری نیست»، به صورت مشترک کارگردانی شده، اندکی پیش از آغاز جشنواره به بخش مسابقه اضافه شده است.

اما جیلنهال دوباره به اصل پرسش بازگشت و این بار جدی‌تر گفت: «من جدی جواب می‌دهم. یک مشکل ساختاری وجود دارد. تأمین مالی فیلم برای زنان دشوارتر است.»

او ادامه داد: «آیا ممکن است زنان، به دلیل اینکه تجربه متفاوتی از زنده‌بودن و زندگی در جهان داشته‌اند، بخواهند فیلم‌هایی درباره موضوعاتی بسازند که همیشه به عنوان هنر والا شناخته نمی‌شوند؟ چه کسی تصمیم می‌گیرد چه چیزی خوب است؟ چه کسی تعیین می‌کند چه چیزی ارزشمند است؟»

جیلنهال همچنین به این نکته اشاره کرد که انتخاب او به عنوان رئیس هیأت داوران بخش اصلی مسابقه ونیز نیز اهمیت دارد. او ریاست هیأتی هفت‌نفره را بر عهده دارد که کوثر بن‌هنیه، کارگردان تونسی، جانی تو، فیلمساز هنگ‌کنگی، شهربانو سادات، کارگردان افغانستانی، زاویه جیانولی، فیلمساز فرانسوی، دنیل بلومبرگ، آهنگساز بریتانیایی و فرانچسکو کازتی، پژوهشگر سینمای ایتالیایی، اعضای آن هستند.

در نشست خبری، جیلنهال به نمایندگی از هیأت داوران صحبت کرد و دیگر اعضا در میان حاضران نشسته بودند.

نشست خبری که در آستانه لغو بود

نشست سنتی خبری هیأت داوران در آغاز جشنواره، در حالی برگزار شد که پیش از آن درباره اصل برگزاری آن تردیدهایی وجود داشت. جشنواره ونیز به دلیل «مشکلات برنامه‌ریزی» احتمال لغو این نشست را بررسی کرده بود؛ تصمیمی که برخی آن را تلاشی برای دور نگه‌داشتن اعضای هیأت داوران از پرسش‌های سیاسی ارزیابی کردند.

پس از اعتراض‌ها، جشنواره تصمیم گرفت نشست خبری را برگزار کند و توضیح داد که مشکلات مربوط به برنامه‌ریزی برطرف شده است.

این بحث در شرایطی شکل گرفت که تنش‌های سیاسی در جشنواره‌های بین‌المللی فیلم افزایش یافته است و از بازیگران، کارگردانان و اعضای هیأت‌های داوری بیش از گذشته درباره جنگ‌ها، غزه، سیاست آمریکا و رشد جریان‌های راست افراطی سؤال می‌شود.

پیش از این، در جشنواره فیلم برلین نیز بحث درباره سیاست بالا گرفته بود؛ زمانی که ویم وندرس، رئیس هیأت داوران، در پاسخ به پرسش‌هایی درباره اسرائیل و فلسطین گفت فیلمسازان باید «از سیاست دور بمانند». این اظهارات با انتقادهای شدیدی روبه‌رو شد و تریشیا تاتل، مدیر هنری برلیناله، در دفاع از حق هنرمندان برای تصمیم‌گیری درباره اظهارنظر سیاسی موضع گرفت.

ونیز در سایه جنگ غزه

جشنواره ونیز امسال نیز در فضایی به‌شدت سیاسی آغاز می‌شود. گروه «ونیز برای فلسطین» در نامه‌ای سرگشاده که چهره‌هایی چون آنی ارنو، نویسنده برنده نوبل، راجر واترز، ایزابل کوشت و ماتئو گارونه آن را امضا کرده‌اند، از جشنواره خواسته است در حمایت از فلسطین «اقداماتی مشخص و عملی» انجام دهد.

این گروه همچنین خواستار برافراشته‌شدن پرچم فلسطین در طول جشنواره شده است.

این موضوع برای کوثر بن‌هنیه، یکی از اعضای هیأت داوران امسال، اهمیت ویژه‌ای دارد. فیلم «صدای هند رجب» ساخته او که درباره غزه است، سال گذشته در بخش مسابقه ونیز به نمایش درآمد و پس از دریافت ۲۲ دقیقه تشویق ایستاده، شیر نقره‌ای جشنواره را به دست آورد.

باربرا نیز پیش‌تر گفته بود که انتخاب‌های امسال ونیز از سیاسی‌ترین دوره‌های جشنواره در سال‌های اخیر است. به گفته او، فیلم‌های امسال موضوعاتی همچون جنگ، فلسطین، مهاجرت، تغییرات اقلیمی، افزایش تنش‌های اجتماعی و محدودشدن آزادی‌ها را دنبال می‌کنند.

باربرا پیش از آغاز جشنواره به ورایتی گفته بود: «ما فضایی برای آزادی بیان هستیم. نقش ما این است که از آزادی بیان برای همه، برای هنرمندان، محافظت کنیم و از گفت‌وگوی میان هنرمندان و مخاطبان، منتقدان و مردم به طور کلی حمایت کنیم.»

۵۹۵۹