مقاله در ساعت 2026-06-09 07:10:00 در بازتاب آنلاین منتشر شده است که با موضوع
وارد «محدوده قرمز» شدهایم / «زن، زندگی، آزادی» هم ریشه اقتصادی داشت / توپ ناترازی انرژی را به زمین مردم نیندازیم میباشد و مسئولیت این مقاله به عهده ما نیست
به گزارش بازتاب آنلاین و به نقل از خبرگزاری خبرآنلاین جنگ سوم در حالی به مرحله آتش بس رسید که صلح هنوز از پی آن نیامده است. محاصره دریایی اعمال شد و فشارهای اقتصادی پابرجا ماند. حالا و در شرایطی که مرکز آمار نرخ تورم نقطه به نقطه را ۸۳.۹ درصد محاسبه کرده، برخی از کارشناسان اقتصادی بر طبل ضرورت گران کردن بنزین پافشاری میکنند. این در حالی است که هنوز اثرات شوک ارزی دی ماه تخلیه نشده و نگرانیهایی نسبت به افزایش شکاف میان دولت- ملت در میانه جنگ هم وجود دارد.
همت قلیزاده، کارشناس اقتصاد انرژی به خبرآنلاین گفت: هنوز تصمیمی در مورد افزایش قیمت حاملهای انرژی گرفته نشده و بیشتر چیزهایی که مطرح میشود صرفا در رسانهها بوده است. با این حال بنا بر مصوبه ۱۷ مهر ۱۴۰۴ دولت پزشکیان، اگر هم بنا بر افزایش قیمت حاملهای انرژی باشد، اساس نرخ فوب خلیج فارس نیست و دولت تنها خواهد توانست به اندازه تورم اعلام شده سال قبل بر قیمت بنزین و دیگر حاملها بیافزاید.
وی درباره مصرف سوخت مردم در ایران ادامه داد: به نظر من باتوجه به وضعیت بحرانی کشور و جنگی که درگیر آن هستیم، باید کارشناسان با صداقت صحبت کنند. اینکه دائم برخی رسانهها و کارشناسان تاکید میکنند ما مردم پرمصرفی داریم و حتی مردم را به «ولنگاریسم مصرفی در حوزه انرژی» متهم میکنند، یکسره بی پایه است. آمارهای رسمی هم نشان میدهند مردم ایران، مردم پر مصرفی نیستند.
ایرانیان پر مصرف نیستند
او درباره میزان مصرف انرژی در ایران و در مقایسه با دیگر کشورها گفت: مردم کشورهای عربی خلیج فارس به مراتب از مردم ایران انرژی بیشتری مصرف میکنند. حتی در مقایسه با چین که نفت چندانی هم ندارد، سرانه مصرفی مردم ما با کشور ۱.۵ میلیارد نفره چندان متفاوت نیست. این اتهام زشت و نادرست است و انداختن توپ ناترازی و ناکارآمدی به زمین مردم است.
وی توضیح داد: در کشوری که نرخ تورم به بیش از ۷۰ و ۸۰ درصد میرسد، بحران مردم مصرف کمتر از استاندارد است و معنی نمیدهد کشوری که این همه بحران فقر جمعیت زیر خط فقر دارد، مصرفگرا هم باشد. اینها یکسری تهمت بی پایه است که به دلیل اهداف و نیات شخصی بیان میشود، تا یک سیاست اشتباه و زیان بار، را توجیه کنند. اگر ذرهای انصاف داشته باشیم، ناچاریم بپذیریم که مشکلات امروز مردم ما و سبک زندگی آنها نبوده و نیست.
قلیزاده تاکید کرد: یک واقعیت وجود دارد، جنگ اخیر موجب شد بخشی از توان تولید انرژی کشورمان از دست برود و حالا مدیریت انرژی کشور نیازمند همراهی مردم با مسئولان است. مساله نه مصرفگرایی مردم که تبعات یک جنگ خانمانسوز است که از سوی ایالات متحده به ما تحمیل شده و حالا باید از مردم خواهش شود که با مسئولان همکاری کنند. فکر میکنم این طور با مردم صحبت کردن، نه تنها صادقانهتر است، که بیشتر هم مردم را همراه خواهد کرد.
مقصر جلوه دادن مردم غلط است
او به آماری اشاره کرد که در سال ۱۴۰۲ از سوی وزارت نفت و نیرو منتشر کرد و گفت: براساس آن گزارش مصرف انرژی مردم ایران نه تنها افزایشی نبوده که هر دهه کمتر از دهه پیشین بوده است. یعنی در دهه ۹۰ مصرف بیش از دهه ۸۰ و در دهه ۸۰ بیش از دهه ۹۰ بوده است. بنابراین وضعیت مصرف مردم انقباضی و کاهشی بوده و اگر امروز کمبودی وجود دارد، مشکل از سمت مصرف مردم نیست.
او با انتقاد به فضای رسانههای اقتصادی گفت: این رفتارها در رسانه که مردم را مقصر جلوه میدهند، رفتاری خسارت بار است. نگاه یک جانبه به هر مشکل و انداختن توپ همه مشکلات به زمین مردم، تنها به افزایش فاصله میان مردم و دولت میانجامد. این بازی رسانهای که این طرف و آن طرف میبینیم کمک کننده نیست. باور دارم اگر مسئولان با مردم صادقانه و صریح حرف بزنند، همراهی مردم بهتر جلب میشود تا این که بخواهیم آنها را مسبب وضع موجود جلوه دهیم.
از نظر قلیزاده، مسعود پزشکیان، رییس جمهوری نسبت به برخی مدیران اقتصادی دولت رفتار درستی را در پیش گرفته و به مردم صادقانه میگوید کمبود فعلی محصول جنگ تحمیلی سوم بوده است.
او با انتقاد از کسانی که قصد توجیه افزایش قیمت بنزین را دارند هشدار داد: در سال ۹۸، در مصاحبهای گفتم اگر بنزین گران شود، شورش میشود و خون در خیابانها سرازیر میشود، در آبان ماه چنین شد. در ۱۶ دی ماه هم در گفتگو با یک رسانه دیگر هشدار دادم شوک ارزی بحران ساز خواهد شد و به صراحت گفتم مگر مردم معترض را در خیابان نمیبینید؟ به حرفهای ما بی توجهی شد و وقایع خونین و تلخ ۱۸ و ۱۹ دی رخ داد.
او با بیان اینکه اگر قیمت بنزین به ارقامی مانند ۱۵ تا ۲۰ هزار تومان در هر لیتر برسد، کشور دچار بحران بسیار بزرگی میشود افزود: اکنون هم هر اقدامی از این دست میتواند بحرانهای اجتماعی پدید آورد و نباید در این پیچ که از نظر من حساسترین پیچ ایران است، به افزایش شکاف میان مردم و مسئولان دامن زده شود. متاسفانه برخی اقتصاد خواندهها، با مفاهیم جعلی مانند یارانه پنهان، از گذشته، یک بازی باخت- باخت میان مردم و مسئولان راه انداختند که بهتر است هر چه زودتر خاتمه یابد.
دولت باید به نفع اکثریت مردم، مداخله کند
اقتصاددانان دست راستی معتقدند حضور دولت در اقتصاد و عرصه عمومی باید به حداقل برسد زیرا دولت شر مطلق است و جز از سر ناچاری نباید اختیار چیزی را در دست بگیرد. این گفتهها از سوی اقتصاددانان رادیکال و انتقادی رد میشود.
قلیزاده به این گفتهها اشاره کرد و توضیح داد: در همه جهان دولتها موظف به اقداماتی هستند که در قانون اساسی ذکر شده است. دولت باید حافظ منافع اکثریت مردم باشد وگرنه چرا باید دولت شکل بگیرد. اینکه هر جا مشکل هست، عدهای میخواهند دولت را بیرون کنند، اشتباه است و باید دولت به نفع مردم و فرودستان وارد عمل شود. در این بازار رهایی که در کشور ما حاکم شده، اگر دولت به نفع مردم مداخله نکند، جز اقلیتی کوچک، همه زیان خواهند کرد.
او افزود: از زمان کمون اولیه و اجتماعات نخستین انسانها، دولت شکل گرفت، تا به عنوان یک نهاد از حفظ و بقای آن جوامع حراست کند. این حرفها که دولت نباید مداخله کند، شوخی است و من آنها را جدی نمیگیرم و فکر میکنم حضور دولتها ضروری است تا از استثمار، زورگویی و تبعیض جلوگیری کند و زمینهای را فراهم کند که حق دیگران خورده نشود.
تحلیلگر اقتصاد انرژی درباره بخش خصوصی گفت: با بخش خصوصی مشکلی وجود ندارد اما ما به جای خصوصیسازی، به «اختصاصیسازی» دست زدیم و امروز با انواع مشکلات مواجه شدیم. امروز در فلان شرکت به یک نیروی خود حقوق ماهانه ۱۷۰ میلیون تومانی میدهد و در شرکتی دیگر به نیروی کار ۲۰ میلیون حقوق میدهد. این روند مضر است و نمیتوان با این وضع کشور را به درستی اداره کرد.
گرانسازی سوخت، کسری بودجه را افزایش میدهد
سازمان برنامه و بودجه در مطالعات دهه ۷۰ خود، درباره اینکه چرا با وجود افزایش قیمتهایی چون ارز یا حاملهای انرژی کسری بودجه افزایش مییابد، توضیح داد به ازای هر واحد درآمد از محل افزایش قیمت حاملهای انرژی در سال بعد، ۱.۲ واحد به هزینههای دولتی اضافه میشود و گرچه با هدف کاستن از کسری بودجه بنزین گران میشود اما نتیجه آن افزایش ناترازی مالی دولت است.
قلیزاده با تایید این گزاره توضیح داد: در کتاب اقتصادی هم اگر بگردیم، این موضوع توضیح داده شده است. به زبان اقتصادی، در تابع تقاضای کل درآمدی اگر به دست آید، بهدلیل ضریب تکاثر مخارج دولت، درنهایت درآمدی کمتر از هزینهها خواهد بود. از سوی دیگر به ازای هر یک درصد تورم، هزینههای دولت تا ۳.۵ درصد افزایش مییابد. پس اجرای این سیاستها، با وجود ادعاهای واهی، هم از محل ایجاد تورم و هم از محل آن اقدام به افزایش هزینههای دولت دامن خواهد زد و کسری بودجه را بیشتر میکند.
او گفت: از نظر من باید با کسانی که ادعاهای بی پایه میکنند، برخورد شود. همه مردم در گوشه و کنار کشور زیر فشار تورم قرار دارند و عدهای در فضای مجازی و رسانهای شعار فشار بیشتر و حداکثریتر را میدهند. به نظر من اگر با این افراد و محافل پشتیبان آنها برخورد نشود، حتی اگر در جنگ تحمیلی سوم به پیروزی کامل هم برسیم، باز هم مشکلات کشورمان حل نخواهد شد.
«زن، زندگی، آزادی» هم خروجی بحران اقتصادی بود
کارشناس اقتصاد انرژی تاکید کرد: عبور از وضع فعلی تنها از طریق صلح اقتصادی با مردم ایران و از طریق حاکمیت عدالت اجتماعی ممکن خواهد شد. ما جزو معدود کشورهایی هستیم که مردم آن، با وجود دلخوریها و اعتراضات بسیاری که دارند، در جنگ با ابرقدرت جهان، کنار کشورشان ماندند و با وجود بمباران دست به اقداماتی نزدند که دشمن سود ببرد. این مردم شایسته حکمرانی بهتر هستند و نیاز به این دارند که از سوی دولت و مجلس نمایندگی شوند. متاسفانه مجلس با وجود وظیفهای که در این مورد دارد، به خوبی نتوانسته مردم را نمایندگی کند.
وی تاکید کرد: حاضرم با هر کسی که مدعی است مردم ایران در حوزه انرژی پرمصرف هستند مناظره کنم و ثابت کنم این حرف اشتباه است. مدافعان طرحهای گرانسازی هم باید یا حرفهای خود را اثبات کنند و یا اینکه تاوان تزها و حرفهایشان را بدهند. نباید اجازه دهیم فریب سیاستمدار و سیاستگذار تا همیشه ادامه داشته باشد و باید کارشناسان هم نسبت به گفتههایشان احساس مسئولیت کنند.
قلیزاده هشدار داد : ما وارد محدوده قرمز شدیم و باید حواس خود را جمع کنیم. اقتصاد اگر خوب باشد و درآمد مردم افزایشی باشد، مردم به خیلی چیزها تن میدهند و اعتراضی نمیکنند، مانند همین کشورهای عربی که زیر استبداد هستند اما درآمدشان رو به رشد است. اما وقتی اقتصاد بد اداره میشود، بحران همه ابعاد اجتماعی را در بر میگیرد. حتی جنبش «زن، زندگی، آزادی» هم ریشه اقتصادی داشت، ولو آنکه مطالبه آن موضوع زنان بود. اگر مشکلات اقتصادی کمتر بود، آن جنبش، به آن شکل بروز نمیکرد. وقتی در یک اتاق گاز جمع میشود، با یک جرقه کوچک اتاق منفجر میشود. عامل انفجار آن جرقه بوده اما علت سیستمی آن جرقه نیست.
۲۲۳۲۲۹
گردآوری شده از:خبرآنلاین