ایسنا: مدیرکل دفتر سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت احتمال ابتلا به PTSD در کودکان و نوجوانان را دو برابر بزرگسالان عنوان کرد و گفت: اختلال استرس پس از سانحه درمان های زیادی دارد و اولین و اصلی ترین درمان این اختلال غیردارویی و روان درمانی است.
دکتر محمدرضا شالبافان با بیان اینکه «تروما» می تواند واکنش های روانی شدیدی ایجاد کند، گفت: تروما در فارسی به «حادثه» ترجمه شده و به شرایطی اطلاق می شود که در زندگی عادی قابل تصور نیست.
وی ادامه داد: دیدن بمباران در نزدیکی محل سکونت، دیدن صحنه مرگ دیگران، نگرانی جدی از وقوع مرگ در هر لحظه و دیدن جراحات شدید دیگران جزو تجربیات عادی زندگی روزمره نیست و بسیار متفاوت است. این شرایط با استرس شغلی و خانوادگی متفاوت است.
اختلال استرس حاد چیست؟
عدم درمان و بروز مشکلات
این روانپزشک تصریح کرد: روان انسان پس از مواجهه با موقعیت هایی که جزء تجربیات عادی روزانه نیست، در یک ماه پس از حادثه، واکنش هایی را نشان می دهد که معمولاً به آن «اختلال استرس حاد» می گویند. علائم اختلال استرس حاد مشابه علائم PTSD است. علائم اختلال استرس حاد مستمر و مداوم نیست و در صورت درمان می توان امیدوار بود که به اختلال استرس پس از سانحه تبدیل نشود. اختلال استرس پس از سانحه یک ماه پس از حادثه ایجاد می شود.
علائم اختلال استرس حاد
شالبافان با بیان اینکه اختلال استرس حاد علائم متفاوتی دارد، تصریح کرد: فرد احساس می کند حادثه مدام تکرار می شود. مثلاً با شنیدن هر صدای ساده ای احساس می کند که صدای انفجار می شنود. لحظه انفجار را در خواب می بیند و بیدار می شود و خواب نامنظمی دارد.
وی با بیان اینکه احتمال بروز علائم جسمی وجود دارد، تصریح کرد: تپش قلب و تعریق از علائم فیزیکی اختلال استرس حاد است.
علائم جدی اختلال استرس حاد
این روانپزشک درباره سایر علائم اختلال استرس حاد اظهار داشت: ممکن است افراد نتوانند به زندگی روزمره خود رسیدگی کنند و از هر اتفاقی که حادثه را به آنها یادآوری می کند دوری کنند. به عنوان مثال، ممکن است نتوانند از منطقه ای که انفجار رخ داده است عبور کنند.
شالبافان ادامه داد: اگر به موضوع «اجتناب» رسیدگی نشود، می تواند باعث مزمن شدن حالات افراد شود. به همین دلیل اکیداً توصیه می شود که افراد با رعایت شرایط ایمنی از «جاخالی دادن» خودداری کنند. نقش خانواده ها در این موضوع بسیار مهم است. به عنوان مثال اگر فردی در تصادف رانندگی چنین علائمی داشت، توصیه می کنیم به همراه خانواده خود سوار ماشین شده و حتی رانندگی کند.
احتمال زیاد کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه
وی با بیان اینکه کودکان و نوجوانان باید در کانون توجه قرار گیرند، تصریح کرد: احتمال ابتلا به PTSD «اختلال استرس پس از سانحه» در کودکان و نوجوانان حدود ۲ برابر بزرگسالان است و به همین دلیل کودکان و نوجوانان نیاز به مراقبت دارند. اول از همه باید کودکان و نوجوانان را از حوادث دور نگه داریم و با حادثه مواجه نشویم.
مدیرکل دفتر سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت ادامه داد: در صورت مواجهه کودکان و نوجوانان با حادثه، وضعیت آنها باید به طور مستمر بررسی شود و در صورت مشاهده علائم به روانشناس مراجعه کنند.
بی توجهی برخی رسانه ها به اصول انتشار تصاویر
شالبافان درباره مشاهده حوادث و تصاویر در رسانه ها توضیح داد: حتی مشاهده صحنه های حوادث در رسانه ها می تواند منجر به اختلال استرس پس از سانحه شود. قبلا گفته می شد که دیدن تصادف از نزدیک می تواند باعث اختلال استرس پس از سانحه شود. این در حالی است که این روزها می گویند این احتمال وجود دارد که مردم با دیدن تصاویر اجساد آسیب دیده و تخریب گسترده در رسانه ها به سمت اختلال استرس پس از سانحه بروند.
این روانپزشک ادامه داد: احتمال ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه به دلیل مشاهده تصاویر در رسانه ها جای نگرانی دارد. در شرایط بحرانی، برخی از رسانه ها عمدا یا ناخواسته از اصول انتشار صحنه های آسیب زا کوتاه می آیند و هر صحنه ای را منتشر می کنند که باعث آسیب به دیگران شود. این روزها رسانه ها بدون محو شدن و هیچ هشداری صحنه ها را منتشر می کنند و تصاویر را منتشر می کنند.
درمان اختلال استرس پس از سانحه
وی با بیان اینکه اختلال استرس پس از سانحه درمان های متعددی دارد، تصریح کرد: اولین و اصلی ترین درمان این اختلال غیردارویی و روان درمانی است. روان درمانی های مختلفی توسط روانشناسان ارائه می شود.
مدیرکل دفتر سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت ادامه داد: برای موارد حاد علاوه بر روان درمانی نیاز به درمان دارویی است و افراد می توانند با مراجعه به روانپزشک برای درمان دارویی اقدام کنند. در صورت نبود روانپزشک، پزشکان عمومی مجرب که در مراکز بهداشتی درمانی حضور دارند و راهنمایی های لازم را دریافت کرده اند می توانند اقدام به درمان کنند.
شالبافان گفت: انجمن روانشناسی ایران و دفتر سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت در یک کار مشترک دستورالعمل درمان کوتاه مدت اختلال استرس پس از سانحه را منتشر کرده و این دستورالعمل ها را به دانشگاه های علوم پزشکی ابلاغ کرده اند. مراکز سراج نیز این خدمات درمانی را ارائه می دهند.