ایران به پرتاب چند کشتی جنگی غیرمتعارف معروف است که برخی از آنها کاملاً عجیب هستند. حداقل در مقایسه با همتایان خود در سایر نقاط جهان. جدیدترین نمونه، زاگرس است که به خوبی با این قانون سازگار است: یک کشتی نظارتی مبتنی بر ناوچه، که به خودی خود رویکردی نامتعارف برای این نوع کشتیها است که معمولاً از تبدیل کشتیهای غیرنظامی تجاری ناشی میشود.
به گزارش جنگاوران، ایران هفته گذشته از اولین کشتی جاسوسی اطلاعاتی و الکترونیکی خود به نام زاگرس رونمایی کرد. به گزارش ایرنا، این کشتی رسما به نیروی دریایی کشور پیوست. دریادار شهرام ایرانی فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در بیانیه ای اعلام کرد: شناور اطلاعاتی زاگرس چشم ناظر نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در اعماق دریا و نواحی اقیانوسی خواهد بود.
زاگرس مانند سایر کشتیهای شناسایی مجهز به حسگرهای الکترونیکی برای جمعآوری، رمزگشایی و تحلیل سیگنالهای فرکانس رادیویی از فرکانسهای دشمن و تقویت فرکانسهای رادیویی خود است. آنتنهای این حسگرها در پوششهای کروی برجسته قرار گرفتهاند که در اطراف و بالای ساختار کشتی چیده شدهاند، در مجموع هفت تا از سه اندازه مختلف روی کشتی دیده میشود، که احتمالاً کوچکترها دارای سیستمهای ارتباطی ماهوارهای هستند.
کشتی اطلاعاتی آمریکایی ونگارد، بر اساس یک کشتی غیرنظامی
از آن زمان کشف شد که یک آنتن رادیویی جهت دار نصب شده بر روی دکل کشتی بسیار شبیه به سیستمی از این نوع است که توسط چینی ها در کشتی های صادراتی نصب شده است.
اما از جهات دیگر، زاگرس تفاوت های قابل توجهی با کشتی های شناسایی معمولی دارد.
خبرگزاری دولتی فارس با اشاره به اینکه زاگرس با بدنه اصلاح شده ناوچه های کلاس موج ساخته شده است، کشتی جدید را «ناوچه اطلاعاتی» توصیف می کند که 5 فروند آن در حال حاضر در خدمت هستند. این کشتیهای ساخت داخل توسط ایران به عنوان ناوشکن طبقهبندی میشوند، اما از نظر اندازه و تسلیحات بسیار شبیه ناوچههای سبک یا متوسط هستند.
کلاس موج دارای وزن جابجایی حدود 1500 تن، طول 94 متر و عرض بیش از 11 متر است. حداکثر سرعت این کشتی جنگی به حدود 56 کیلومتر در ساعت می رسد و 140 خدمه دارد
در حال حاضر هیچ مشخصاتی برای زاگرس در دسترس نیست، اما احتمالاً ابعاد آن بسیار مشابه است.
بر اساس تصاویری که تاکنون منتشر شده، زاگرس برخلاف کشتی اصلی کلاس موج که مجهز به توپ سینه ای اتوماتیک 76 میلی متری، سامانه تسلیحاتی پدافند هوایی مانند توپ 30 میلی متری، سطح به موشک های هوایی و ضد کشتی. البته، کشتی های اطلاعاتی معمولا هرگز به سلاح مسلح نمی شوند، بنابراین آنها از تبدیل کشتی های غیرنظامی به دست می آیند.
با این حال، بر خلاف کلاس موج اصلی، زاگرس دارای یک رمپ پرواز و آشیانه ای است که می تواند یک هلیکوپتر را در خود جای دهد. در نسخههای دیگر کلاس، حتی اگر هلیکوپتر در کشتی باشد، هیچ جسمی وجود ندارد. تصاویر نشان می دهد که زاگرس توسط یک فروند بالگرد بل-212 که از زمان رژیم شاه در ایران مورد استفاده قرار می گیرد، حمل و کار می کند.
وجود یک هلیکوپتر یک ویژگی غیرمعمول کشتی است که به هیچ وجه رایج نیست، و نشان می دهد که کشتی برای ماموریت های دیگر یا شاید صرفاً به عنوان پشتیبانی لجستیکی در طول سفرهای طولانی در دریا در نظر گرفته شده است.
از سوی دیگر، این هلیکوپتر می تواند برای پوشش نظامی کشتی نیز مورد استفاده قرار گیرد، به خصوص که کشتی مسلح نیست – اگرچه برخی از سلاح های سبک تر مانند یک توپ 20 میلی متری می تواند در آینده بر روی کشتی نصب شود.
ایران تاکنون برای جمعآوری سیگنالهای اطلاعاتی و راداری به کشتیهای تجاری کوچکتر و منطبقشدهای متکی بوده است و کاملاً مشخص نیست که چرا رویکرد مخالف را در پیش گرفته و به کشتی جاسوسی زاگرس متوسل شده است، زیرا فضای زیادی برای حسگرها و اپراتورهای حسگر وجود دارد. همچنین فرصت های قابل توجهی برای تولید برق ارائه می دهد.
از آنجایی که مأموریت اصلی آنها نظارت در زمان صلح است، توانایی های رزمی چنین کشتی هایی بسیار درجه دوم است. استفاده از بدنههای تجاری همچنین منجر به کشتیهایی میشود که ساخت و کارکرد آنها بسیار کارآمدتر بوده و پس از انجام خدمات نگهداری آسانتر است.
با این حال، با توجه به اینکه ایران قبلا بدنه کشتی های تجاری خود را به کشتی های جنگی تبدیل کرده است، چنین رویکردی ممکن است برای ایران چندان عجیب نباشد و مهمتر از آن، نشان می دهد که ایران مایل است از بدنه کشتی های موجود برای تامین نیازهای دریایی خود استفاده کند، با فرض اینکه زاگرس با استانداردهای بالاتر دریایی ساخته شده است – که لزوماً قطعی نیست – باید به طور همزمان از بدنه تجاری بیشتر دوام بیاورد.
انتظار میرود زاگرس پس از عملیاتی شدن، ابزار ارزشمندی برای جمعآوری اطلاعات در مورد نیروهای متخاصم نه تنها در خلیج فارس، بلکه فراتر از آن، از جمله دریای عرب و دریای سرخ، در اختیار ایران قرار دهد. در اینجا، با توجه به خصومتهای فزاینده بین ایران و اسرائیل و کارزار ضد کشتیرانی که در حال حاضر توسط شبهنظامیان حوثی مورد حمایت ایران انجام میشود، میتواند مفید باشد.
با این حال، در سالهای اخیر، ایران همچنین توانایی رو به رشدی برای نشان دادن قدرت دریایی خود در فواصل بسیار بیشتر نشان داده است. با در نظر گرفتن این موضوع، زاگرس حتی می تواند در دریای مدیترانه مستقر شود و از آنجا بتواند بر فعالیت های دریایی اسرائیل و دیگر کشورها نظارت کند.
با توجه به درگیری بین ایران و ایالات متحده، زاگرس همچنین می تواند برای نظارت بر گروه های حمله دریایی ایالات متحده که در نزدیکی ایران یا منافع آن فعالیت می کنند، استفاده شود.
