فریدون جیرانی بیش از یک کارگردان، روزنامه نگار و تاریخ نگاری است که تسلط بی نظیری بر تاریخ سینمای ایران دارد. وی ضمن حضور در سلسله نشست های «چه بر سر سینمای ایران آمد» نکات جالبی درباره سینمای دهه 60 بیان کرد که از آن جمله می توان به دلایل توقیف آثار قدری، رتبه بندی فیلم ها و همچنین انتخاب عباس کیارستمی توسط مسئولان سینمایی اشاره کرد. زمان ساخت «خانه دوست کجاست» که قرار بود کارگردان دیگری آن را بسازد.
به گزارش پی ام آپ، مجموعه نشست های «در سینمای ایران چه گذشت» به همت سازمان سینمایی سوره حوزه هنری در چهار شب و با میزبانی امیر قدری نویسنده و منتقد سینما در پردیس سینمایی آزادی برگزار شد. فریدون جیرانی کارگردان و روزنامه نگار، مورخ سینما یکی از میهمانان حاضر در این نشست ها بود که مطالب بسیار جالبی درباره سینمای دهه 60 بیان کرد و در زیر گزیده ای از صحبت های او را تقدیم می کنیم.
تغییر مسیر با دونده | اتفاقی در آن زمان افتاد، فیلمی به نام «دونده» در آن زمان ساخته شد، به خارج از کشور رفت، جایزه گرفت و مدیریت دهه 60 را در مورد نوع دیگری از فیلم که می تواند جای دیگری جایزه بگیرد، گوشزد کرد. تأسیس سینما با ایده دیگری آمیخته شد که بنیاد سینمایی فارابی بخش بین المللی را ایجاد کرد و بعدها این بخش در اواخر دهه 60 بسیار قدرتمند و تعیین کننده شد.
نمره را وارد کنید | از اواخر سال 1965 ایده درجه بندی مطرح شد که در ابتدا «الف»، «ب»، «ج» و «د» بود، با درجه «ج» پیشبینیهای آن محدود شد و فیلمهای «د» فیلم های درجه بندی شده اصلاً در سینماها نمایش داده نشدند. بسیاری از فیلم ها دارای “D” هستند. در این رتبه بندی سینمای تجاری ایران نمره پایینی می گیرد و اولین تفاوت ها آغاز می شود. تا جایی که یادم هست امتیاز فیلم های مستاجرین، کاپیتان خورشید که از نظر من فیلم بسیار زیبایی است، طلسم و گزارش قتل الف و فیلم های ساخته شده بود. . با سرمایه گذاری بخش خصوصی، “B” و “C” طبقه بندی شدند. در پایان سال 1965 ما اولین بذرهای تفاوت را کاشتیم.
ایرج قدری ممنوع الکار است | انور بارها گفته است که «ما مخالف سینمای تفنان و بازاری بودیم و معتقدیم سینما مبتذل است و باید سینمای انعکاسی را شروع کنیم». از زمان مدیریت سال 65، سینمای انعکاسی در ایران رشد میکند، اما سینمای صنعتی ایران به دلیل دید غلط روایت در سینما نابود میشود. مثلا وقتی فیلم «تاراج» به فروش می رسد، کارگردان های آن زمان نگران می شوند و ایرج قادری را ممنوع می کنند.
ماجرای خانه دوست کجاست؟ | گرایش اصلی آقای بهشتی این بود که «خانه دوست من کجاست؟» در یک جلسه خصوصی به عباس کیارستمی گفت که خودتان فیلم را بسازید. در حالی که قرار بود فرهاد شیبانی کارگردانی کند. آقای بهشتی در گفت و گوی اخیر خود با روزنامه شرق دقیقا تاکید کرد که خانه دوست کجاست؟ و گفت با این فیلم فهمیده سینمای انسان چیست.
داستان فردین. | از سال 57 با فردین دوست شدم و در همان سال با او مصاحبه کردم که در مجله فیلم و سینما چاپ شد. همچنین در سال 1378 فردین را در منزل مرحوم ضیاءالدین دری دیدم که دیگر خسته و کوفته و تقریباً ویران شده بود. اما او عاشق صدای دوربین بود. فردین گفت پیشنهاد بازی در یک سریال تلویزیونی را دارد و من اشتباه کردم که به او گفتم بازی نکن چون خاطراتت از بین می رود. فردین به من جواب داد: چی یادمه؟ خاطرات برای من کار نمی کنند. من الان عاشق صدای دوربین هستم.»
بحران تصویر زن در سینما | فیلم «مداییان» در چهارمین جشنواره اکران شد و سوسن تسلیمی در این دوره نامزد نشد و جایزه ای به این بازیگر نرسید، ضمن اینکه شخصیت «رضوانه مدیان» یکی از بهترین شخصیت های زن سینماست. در جشنواره دوم، چهارم و پنجم به بازیگر زن جایزه ندادند و بعد از جشنواره ششم اهدای جوایز به بازیگر روتین شد. تنها جایزه آن سال ها جشنواره سوم بود که پروانه معصومی برای فیلم «گل های داوودی» برنده شد. تاریخ سینمای ایران تصویر زن در سینماست و بحران سینمای ایران از دهه 50 نیز ریشه در تصویر زن سینمای ایران دارد.
در سلسله نشست های «آنچه در سینمای ایران گذشت» علاوه بر فریدون جیرانی، سینماگران دیگری چون مهدی فخیم زاده، مهدی سجادچی، هارون یشایایی، سیدضیاء هاشمی و… نیز حضور داشتند.