به گزارش بازتاب آنلاین، روزنامه کیهان در ستون ویژه خبری خود نوشت: سرمایه گذاری خارجی به عنوان رگ حیاتی اقتصاد، همواره موتور اصلی تولید و سپری در برابر شوک هایی مانند جهش تورم و کسری بودجه بوده است شریان در دهه گذشته به شدت آسیب دیده و گرفتگی شده است. عواملی مانند تحریم ها، بحران کرونا و سیاست های نادرست نه تنها باعث روند نزولی این منبع تامین مالی شده، بلکه باعث افزایش هزینه های تولید و دامن زدن به رکود تورمی و عدم تعادل بانکی شده است. اکنون اقتصاد ایران در شرایطی قرار گرفته است که برای بازگشت به مسیر رشد نیاز مبرمی به احیای این حیات حیاتی دارد.
سال های اخیر به وضوح نشان داده است که سرمایه گذاری خارجی مانند نور خورشید است که در سایه تحریم ها محو می شود و با کاهش تنش ها می درخشد. به عنوان مثال، پس از رونمایی از برجام، سهم سرمایه گذاری خارجی از 1.1 درصد به 3.5 درصد در سال 2014 افزایش یافت و در پایان سال 2017 به اوج خود یعنی 6.5 درصد رسید. با خروج آمریکا از برجام و اعمال مجدد تحریم ها، این شمع روشن دوباره خاموش شد. بر این اساس، سهم سرمایه گذاری خارجی در پایان سال 1402 به 0.3 درصد کاهش یافت که پایین ترین میزان در یک دهه اخیر بود. وابستگی تولید به منابع بانکی نیز در این فرآیند به بالاترین حد خود یعنی 926 درصد رسید. رکوردی که از سال 2011 بی سابقه بود. اکنون اقتصاد ایران در تلاش است تا این شاهرگ حیاتی را احیا کند و از زیر سایه سنگین تحریم ها خارج شود.
البته در این میان سهم بازار سرمایه از تولید نیز افزایش یافته است که دلیل آن افزایش نرخ ارز و رشد صادرات شرکت های نفتی بورسی در زمان کاهش سهم سرمایه گذاری خارجی است. بر این اساس در نمودار ارائه شده علیرغم خروج آمریکا از برجام و اعمال تحریم های جدید و شیوع ویروس کرونا، سهم بازار سرمایه از تولید در سال 2019 در معرض رشد کاذب ناشی از افزایش نرخ ارز قرار گرفته است. این عاملی در رشد سهم این بازار در تولید بود.
الزامات سخت تحریمی چند سال اخیر و نبود سرمایه گذاری خارجی کافی، محدودیت در فروش نفت برای ایجاد توسعه و سرمایه گذاری در زیرساخت ها، فشار بر منابع محدود نظام بانکی و افزایش تسهیلات اعتباری منجر به این امر شده است. بنابراین این مشکلات منجر به افزایش ناهماهنگی بانک های کشور شد که منجر به خروج بانک ها از بانک مرکزی در مقیاس بی سابقه ای شد.
حجم سرمایه گذاری مستقیم خارجی در سال 2023 بالغ بر 1.3 تریلیون دلار بوده که سهم ایران از این میزان کمتر از یک هزارم است که نشان دهنده عدم توانایی کشور در جذب سرمایه گذاری خارجی است. بر این اساس، دولت چهاردهم در حال بررسی گشایش دیپلماتیک و پذیرش FATF برای کاهش مشکلات موجود در جذب سرمایه گذاری خارجی است.
در هفته های اخیر، توسعه سرمایه گذاری خارجی رکورد جدیدی را به ثبت رسانده است. بر این اساس 83 درخواست مربوط به سرمایه گذاری خارجی ارائه شد که از این تعداد 77 درخواست به ارزش معادل پنج میلیارد و هشتاد میلیون دلار تایید شد. این مصوبات نشان از تلاش دولت چهاردهم برای تسریع و تسهیل روند صدور مجوزهای سرمایه گذاری خارجی دارد. با توجه به شرایط کنونی اقتصاد ایران، لازم است دولت با دیپلماسی خردمندانه سیاسی-اقتصادی گام های موثری برای احیای سرمایه گذاری خارجی بردارد. در مجموع با اجرای سرفصل های ذکر شده می توان نفسی تازه به اقتصاد بیمار کشورمان تجربه کرد.
در مورد گزارش روزنامه دولت باید به این موضوع اشاره کرد: 1) از نظر جذب سرمایه گذاری خارجی نتیجه دولت هشت ساله آقای روحانی کمتر از 10 میلیارد دلار بوده است. اما آنچه دولت شهید رئیسی در کمتر از سه سال به آن دست یافته است پزشکیان آنها گفتند حدود 12 میلیارد دلار است. علاوه بر این، کمترین بدهی خارجی در تاریخ وجود دارد. سایر شاخص ها نشان می دهد که صادرات از کمتر از 600 هزار بشکه در روز به بیش از 1.5 میلیون بشکه در روز در پایان دولت روحانی رسیده است. میانگین رشد اقتصادی در دولت روحانی نیز به شش دهم درصد رسید و در سال های اخیر اغلب منفی بوده است، اما نرخ های 5 درصد و بیشتر در دولت رئیس جمهور ثبت شده است.
2) سپردن رونق اقتصادی به «کلید دیپلماسی» یادآور رویکرد عقیم دولت روحانی است که مدعی بود برجام همه تحریمها را به یکباره لغو میکند و به اقتصاد آنچنان رونق میدهد که مردم از تحریمهای ناچیز منتفع شوند. نیازی به پول یارانه نیست و همه مشکلات مردم حتی آب شرب، آلودگی هوا و مشکلات کارخانه های صنعتی و تولیدی حل می شود. همچنین ادعا شد که با واگذاری و توقف برنامه هسته ای در مذاکرات، 150 میلیارد دلار سرمایه خارجی جذب و یا 200 فروند هواپیما خریداری می شود.
اما نتیجه این روند به موازات تعطیلی یا تعلیق 95 درصد برنامه هسته ای چه بود؟ 9. یکسان شدن قیمت ارز و کاهش ارزش پول ملی، مستهلک شدن خزانه ارز و ناتوانی در فروش نفت، بالاترین نرخ تورم ثبت شده، تعطیلی هشت هزار کارخانه، تعلیق طرح های مربوط به احداث نیروگاه های هسته ای و سوخت های فسیلی و بروز ناهماهنگی های جدی نیرو در کشور، ساخت پالایشگاه و اشتباه در ساخت نیروگاه را کاری کثیف و نارضایتی از بنزین و گاز می دانند. جمعیت با جذب کمترین سرمایه خارجی، برای دومین بار از شرکت فرانسوی توتال کلاهبرداری کرد و اطلاعات محرمانه پارس جنوبی را به سرقت برد و نقض تعهد داوطلبانه شرکت فرانسوی و دروغ وعده خرید 200 فروند هواپیما و چندین فروند هواپیما. هواپیماهایی که پس از برجام خریداری شدند تا ممنوعیت پروازها را مجاز کنند! این در همان دولت علیرغم اجرای همه تعهدات یکجانبه برجام (به اضافه تعهد توافق پاریس برای کاهش مصرف سوخت فسیلی در نیروگاه ها و اجرای 39 بند از 41 بند اقدام FATF) است. تعداد تحریم ها بالای 850 است. روزنامه دولت با همه این واقعیت ها از آمریکا و اروپا می گوید!
2323