احتمالا برایتان پیش آمده که بین چند روانشناس، یکی را خیلی بهتراز بقیه بدانید؛ کسی که انگار عمیق تر می بیند، دقیق تر تشخیص میدهد و تاثیرگذارتر عمل میکند. این تفاوت، فقط به مدرک تحصیلی یا سال های سابقه مربوط نمیشود. چیزی که یک روانشناس خوب را از سایر متخصصان متمایز میکند، ترکیبی از مدارک تخصصی، دوره های فوق برنامه، تجربه بالینی هدفمند و تعهد به یادگیری مادامالعمر است. در اینجا با نگاهی دقیق به شما می گوییم که چه عواملی یک روانشناس را به سطح بالاتری از تخصص می رساند و چطور میتوانید این تفاوتها را تشخیص دهید.
چه مدارک و دوره هایی روانشناسان خوب را متمایز از سایر درمانگران میکند؟
بسیاری از روانشناسان، بعد از اتمام تحصیلات دانشگاهی، وارد دوره های تخصصی و فوق برنامه می شوند و این موارد میتواند آن ها را از سایر متخصصان متمایز میکند. این دوره ها و مدارک معمولا حوزه های زیر را شامل میشوند:
شناخت و کار بر اساس رویکرد درمانی
یک روانشناس عادی، با اصول کلی درمان آشناست اما روانشناسی که دوره های تخصصی رویکرد های درمانی را گذرانده، میتواند درمان را عمیق تر و دقیق تر پیش ببرد. رویکردها به درمانگر اجازه میدهند تا بر اساس نیاز مراجع، از روشی استفاده کند که بهترین نتیجه را داشته باشد. دوره های تخصصی آشنایی با رویکردها به او یاد میدهند که چطور یک الگوی رفتاری تکراری را در مراجع شناسایی کند، چطور با باورهای عمیق او کار کند و چطور درمان را طوری پیش ببرد که تغییر پایدار ایجاد شود. بدون این آموزشها، درمان ممکن است سطحی باقی بماند و مراجع بعد از مدتی دوباره به همان الگوهای قبلی برگردد. به همین دلیل، روانشناسانی که این دوره ها را گذرانده اند، مسیر درمان را با دقت بیشتری طراحی میکنند و هر جلسه را بر اساس فرمول بندی بالینی مشخصی جلو می برند.
تخصص در حیطه های خاص
اگرچه بسیاری از روانشناسان با مبانی حوزه های مختلف آشنا هستند، اما تخصص واقعی در یک حیطه خاص، مانند درمان اختلالات روانی، به تبحر و سالها وقت گذاشتن و کسب تجربه نیازدارد. آنچه یک روانشناس خوب را در این زمینه متمایز میکند، فقط شناخت کلی علائم و آشنایی با اختلالات نیست، بلکه تسلط بر روش های ارزیابی و درمان ویژه آن مسائل است. برای مثال، روانشناسی که در زمینه روان درمانی کودک و نوجوان تخصص دارد، می داند که ارتباط با یک کودک ۸ ساله، اصلا شبیه ارتباط با یک نوجوان ۱۶ ساله نیست. او از بازی، نقاشی و ابزارهای خاصی استفاده میکند که در کار با بزرگسالان کاربرد ندارد.
داشتن سوپرویژن و گذراندن کارآموزی بالینی
سوپرویژن (نظارت بالینی) یعنی یک روانشناس با تجربه تر، جلسات درمانی روانشناس را بررسی میکند و به او بازخورد میدهد. روانشناسی که حداقل ۵۰ تا ۱۰۰ ساعت سوپرویژن را گذرانده باشد، با روانشناسی که بدون نظارت کار میکند، تفاوت اساسی دارد. نظارت بالینی، یکی از مهم ترین عواملی است که یک روانشناس را از سایر متخصصان متمایز میکند و کیفیت درمان را به طور قابل توجهی افزایش میدهد. در جلسات سوپرویژن، درمانگر یاد می گیرد که نقاط کور خود را ببیند، از اشتباهات احتمالی جلوگیری کند و درمان را دقیق تر پیش ببرد.
دانش به روز و تعهد به یادگیری مادام العمر
روانشناسی علمی پویا است. هر سال، پژوهش های جدیدی منتشر میشود. روانشناسی که عضو انجمن های علمی معتبر است و در کنفرانس ها و کارگاه های به روز شرکت میکند، با روانشناسی که فقط به دانسته های دوران دانشگاه اکتفا کرده، تفاوت زیادی دارد. این تعهد به یادگیری، یکی از نشانه های اصلی یک متخصص برتر است و مراجعان میتوانند این تفاوت را در کیفیت درمان احساس کنند.
چه چیزی یک درمانگر خوب را از یک درمانگر معمولی متمایز میکند؟
همه درمانگرها مدرک و پروانه دارند و حتی ممکن است چند رویکرد درمانی مشخص را هم دنبال کنند. اما با این وجود، بعضی از آنها در ذهن مراجعانشان ماندگار میشوند و بعضی نه. چه چیزی باعث میشود یک درمانگر، صرفا یک متخصص دارای مدرک نباشد و به یک درمانگر خوب و واقعی در مسیر درمان تبدیل شود؟ در ادامه برخی از این موارد را باهم بررسی خواهیم کرد که شما میتوانید حتی در بهترین روانشناس تهران رتبه برتر نیز این موارد را مشاهده کنید:
توانایی ایجاد و حفظ رابطه انسانی و درمانی
خیلی از درمانگرها تکنیک را بلد هستند، اما آنچه یک درمانگر خوب را متمایز میکند، توانایی او در ایجاد یک ارتباط انسانی عمیق است. مراجع باید احساس کند که درمانگر او را میبیند، نه اینکه صرفا یک کیس بالینی است. این تفاوت در لحن صدا، نحوه نگاه، و حتی سکوت های به موقع درمانگر مشخص است.
فرمولبندی بالینی
یک درمانگر معمولی، به حرفهای مراجع گوش میدهد و گاهی پیشنهاداتی میدهد. اما یک درمانگر خوب، یک نقشه راه ذهنی برای هر مراجع دارد. او میتواند پشت شکایتهای سطحی، الگوهای عمیقتر را ببیند. مثلا وقتی مراجع از دعواهای تکراری با همسرش میگوید، درمانگر خوب به جای اینکه فقط راهکارهایی برای مدیریت دعوا بدهد، میداند که این دعواها ممکن است ریشه در الگوهای دلبستگی ناایمن داشته باشد. او به مراجع کمک میکند خودش این الگوها را ببیند، نه اینکه فقط یک نسخه برایش بپیچد.
انعطاف پذیری در روش؛ نه یک نسخه تکراری برای همه
یک درمانگر خوب، یک رویکرد را مثل چکش به دست نمیگیرد و همه مراجعان را میخ ببیند. او میداند که هر مراجع منحصربه فرد است و ممکن است نیاز به ترکیبی از رویکردهای مختلف برای درمان داشته باشد. این انعطاف پذیری، نشان دهنده تسلط واقعی او است.
بلوغ شخصی و خودآگاهی درمانگر
یک درمانگر خوب، قبل از اینکه به دیگران کمک کند، روی خودش کار کرده است. او تحت درمان شخصی بوده، نقاط کور خود را میشناسد. این خودآگاهی باعث میشود که احساسات شخصی خود را وارد جلسات نکند و بتواند یک فضای خنثی و امن برای مراجع ایجاد کند. درمانگری که با مسائل حل نشده خودش دست و پنجه نرم میکند، نمیتواند به دیگران کمک کند.
توانایی تحمل ابهام
خیلی از درمانگرها برای اینکه حرفه ای به نظر برسند، سعی میکنند همه چیز را بدانند و پاسخ همه سوالات را داشته باشند. اما یک درمانگر خوب میداند که درمان، یک فرآیند اکتشافی است و گاهی بهترین پاسخ، گفتن این عبارت است که نمیدانم، اما با هم میفهمیم . این توانایی تحمل ابهام، به مراجع اجازه میدهد که خودش به کشف برسد، نه اینکه صرفا پاسخ های آماده دریافت کند.
جمع بندی
تفاوت بین یک روانشناس معمولی و یک روانشناس برتر، در ترکیبی از مدارک تحصیلی بالاتر، دوره های تخصصی، سوپرویژن، تعهد به یادگیری مادامالعمر و تجربه بالینی هدفمند است. مدرک، شروع راه است، اما دوره های تخصصی و نظارت بالینی، مسیر تمایز را هموار میکنند. پس بهتر است برای انتخاب یک روانشناس برتر، به جای تکیه بر عناوین کلی، به مسیر تخصصی او نگاه کنید.