صیادان با شوکر در تالاب؛ روایتی از فروپاشی زیست‌بوم جنوب

عدنان طاهری کارگردان مستند «هوران» که در نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» حضور داشت در گفتگویی درباره موضوع این مستند توضیح داد: “در دل جنوب جایی که زمین و آب در هم تنیده‌اند، تالاب‌های شادگان و هورالعظیم قرن‌ها میزبان پرندگان مهاجر، ماهیان کمیاب و زندگی پرشور مردم بومی بوده‌اند. اما امروز، سایه بحران بر آنها افتاده است. صیادانی که به جای تور و قایق چوبی، شوکرها و دستگاهای برقی به دست گرفته‌اند، زندگی زیر آب را به سکوت می‌کشانند. از دل خاطرات تلخ جنگ ایران و عراق تا سال‌های خشکسالی و کاهش آورد آب، این سرزمین زخمی شده است. در کنار این همه، امیدی کوچک در گردشگری و آگاهی‌بخشی نهفته است. این مستند با سفر به قلب تالاب‌ها، داستانی از گذشته پرافتخار، حال پرچالش و آینده‌ای نامعلوم روایت می‌کند.”

مواجهه با عمق و حقیقت شکارهای غیر قانونی

براساس گزارش مهر، او ادامه داد: “من خود فرزند همان منطقه هستم و از کودکی من تا حالا، تغییرات زیادی در این محیط زیست شکل گرفته است. تعداد نخل‌های شادگان به ۵ میلیون اصله می‌رسید اما الان متأسفانه به دلیل احداث سدها و توزیع نادرست و حق‌آبه تالاب و رودخانه‌هایی که به تالاب منتهی می‌شوند، بیشتر این نخل‌ها از بین رفته‌اند. متأسفانه بعد از خشکسالی‌های اخیر و ارائه نشدن درست حق‌آبه، وضعیت اسفناک شده است. صید غیرقانونی نیز ضربه بزرگ دیگری بر محیط زیست منطقه زده است. در طول تولید مستند «هوران» برای اینکه بتوانیم واقعیت این شکار غیرقانونی ماهیان را که با شوکر انجام می‌شود به تصویر بکشیم، ماه‌ها تلاش کردیم تا ارتباطی به دست بیاوریم و نهایتا با پرداخت رشوه به شکارچیان، با آنان همراه شدیم و چگونگی این صید را که مخرب طبیعت، حیوانات و حتی آب دریاچه است به تصویر کشیدیم و مستندسازی کردیم.”

این کارگردان در رابطه با چگونگی روایت اثر عنوان کرد: “مستند ما یک دریچه به تاریخچه تالاب‌های شادگان و هورالعظیم می‌زند و به خشکسالی، بی‌آبی، جنگ و خیلی از امور اشاره می‌کند. در مواجهه با این مسئله‌ها، روایت مستند ما به صورت «شخص اول» و از دید خود تالاب‌هاست. همچنین یک سری مصاحبه‌های موجز و کوتاه با مردمی که کنار تالاب زندگی می‌کنند انجام داده‌ایم. تصاویر تالاب قاب‌های زیبایی دارد و از تصاویر هوایی استفاده زیادی کردیم. یک سری آرشیو قدیمی هم داشتیم که بیشترشان را از فیلم مستند حمید تمجیدی با نام «هوردورق» که در حوالی سال ۶۰ ساخته بود برداشته‌ایم. دستیابی به آرشیو با کیفیت بسیار دشوار بود و برای یک تصویر خاص، حدود ۶ ماه منتظر ماندم تا بتوانم به دستش بیاورم.”

از مستندسازان مستقل حمایت نمی‌شود

او با اشاره به تجربه حضور در جشنواره «سینماحقیقت» اظهار کرد: “در سال ۹۶ با مستندی دیگر به نام «شیخ حاتم» در جشنواره حقیقت حضور داشتم و باید بگویم که آن موقع کیفیت جشنواره بسیار بهتر از الان بود و متأسفانه یک سری سیاست‌ها عوض شده است. نمی‌توانیم منکر این باشیم که فیلم در جشنواره دیده می‌شود و فرصت خوبی است، اما در نسبت با توقع ما شهرستانی‌ها که کمتر با آنجا آشنایی داریم، این‌طور حس می‌شود که واقعاً چندان هم به فیلم‌ها کاری ندارند و بیشتر به کارگردان‌هایی که از شهرت بیشتری برخوردارند توجه می‌شود. البته هر سال سیاست جشنواره با سال قبل متفاوت است و نمی‌شود به شکل کلی قضاوت کرد.”

طاهری در پایان با گلایه از نبود حمایت نهادها از مستندهای دغدغه‌مند گفت: “حمایت از فیلمسازان مستقلی مثل ما که از جیب خودمان هزینه می‌کنیم و خودمان کار را انجام می‌دهیم، بسیار کم است. فیلم را برای جاهای مختلفی فرستادم؛ جاهایی مانند مرکز گسترش سینمای مستند، خانه مستند و سازمان‌های دیگر. مسئولان خود شهرستان و خوزستان اساسا به این مسائل نگاه نمی‌کنند و محیط زیست آخرین دغدغه فکری آنهاست. خود مسئولان سازمان‌هایی مانند مرکز گسترش هم که باید حمایت کنند متأسفانه کاری انجام ندادند. در نهایت توانستیم با انجمن سینمای جوانان آبادان همکاری کنیم؛ آنها ۵۰ درصد هزینه فیلم را تقبل کردند هرچند که هنوز پرداخت نشده است. این مسئله دلسردکننده است و ما را از ادامه دادن به شکلی که باید بازمی‌دارد.”

۵۹۲۴۴